صادق آئينه وند

18

ادبيات سياسى تشيع ( فارسي )

زندگىنامه‌ى شاعران مشهور شيعه ، شرح و تفسير كرده است . همه‌ى آن‌چه بيان شد به غير از چاپ محققّانه‌ى ديوان‌هاى شاعران شيعه است كه خوش‌بختانه اخيرا به همّت اديبان و پژوهشگران جهان اسلام ، خصوصا عرب ، منتشر شده است . با اين همه ، بايد افزود كه هنوز شاعرانى از شيعه هستند كه تاكنون آثارشان چاپ نشده است . اميدواريم محقّقان بلند همّت ، دستى برآرند و اين نقيصه را بر طرف كنند . شاعرانى توانا مثل ، « مفجّع بصرى » ، « عونى » ، « سليمان بن قتّه » ، « اعشى همدان » ، « كثيّر سهمى » ، « عبدى كوفى » و « سديف بن ميمون » ، هنوز ديوانشان تبويب و تدوين نشده است . ما در اين دفتر ، ادبيّات سياسى شيعه را از نيمه‌ى اوّل قرن اوّل هجرى تا پايان قرن سوم ، بررسى كرده‌ايم . بخش اوّل ، به اشعار نامداران غيرمشهور به شاعر كه به مناسبت‌هاى تاريخى شيعه در وقايع عصر امير المؤمنين على عليه السّلام و واقعه‌ى كربلا شعرى سروده‌اند ، اختصاص يافته و داراى سه بهره است . بهره‌ى اوّل از سال 36 هجرى تا سال 40 هجرى را دربرمىگيرد و صرفا به اشعارى مىپردازد كه در عصر امير المؤمنين - عليه السّلام - و به‌طور غالب در وقايع جمل و صفّين و نهروان ، انشاد شده است . بهره‌ى دوم ، به اشعار واقعه‌ى كربلا در سال 61 هجرى ، اختصاص يافته است . بهره‌ى سوم بخش اوّل ، مربوط به زنان شاعر شيعه است كه درباره‌ى عصر امير المؤمنين ( ع ) و واقعه‌ى عاشورا ، اشعارى از آنان صادر شده است . بخش دوم كتاب به بررسى شعر و زندگى ده تن از شاعران برجسته‌ى شيعه اختصاص دارد . اين ده تن عبارت‌اند از : ابو الأسود دؤلى ( متوفّاى 69 هجرى ) ، كثيّر عزّه ( متوفّاى 105 هجرى ) ، فرزدق ( متوفّاى 110 هجرى ) ، كميت بن زيد اسدى ( متوفّاى 126 هجرى ) ، سيّد حميرى ( متوفّاى 173 هجرى ) ، منصور نمرى ( متوفّاى 190 هجرى ) ، ديك الجنّ حمصى ( متوفّاى 235 هجرى ) ، دعبل خزاعى ( متوفّاى 246 هجرى ) ، ابن رومى ( متوفّاى 283 هجرى ) و حمّانى علوى ( متوفّاى 301 هجرى ) اين شعراء هريك صاحب چند ويژگىاند : اشتهار شعرى دارند ، شاعر عقيده‌اند ، سياسى و